“Hoeveel effectieve medewerkers zitten er in jouw team?”

Wanneer ik deze vraag voor het eerst stel, wordt het meestal erg stil. De leidinggevenden waar ik mee samenwerk zijn erg gedreven. Toch lopen ze vast. Samen gaan we op zoek naar waar ze precies tegenaanlopen. Deze vraag is vaak een eye-opener.

Het antwoord dat de stilte doorbreekt, is vaak een nieuwe vraag. “Wat maakt van medewerkers effectieve medewerkers?”

Hoe denken ze?

Medewerkers kunnen zich afhankelijk opstellen in hun denken. Kort door de bocht komt het er op neer dat ze verwachten dat jij voor hen denkt. Elk probleem dat zich stelt, dient door jou te worden opgelost. Jij bent in hun ogen (om een onduidelijke, of mogelijks zeer verklaarbare reden) de houder van de Heilige Graal. Bijgevolg komt de aap ook elke keer opnieuw op jouw schouder terecht…

Aan de andere kant van het spectrum vind je de medewerkers die onafhankelijk zijn in hun denken. Ze hebben een eigen mening over hoe problemen op te lossen. Een mening die niet noodzakelijk strookt met de jouwe. Deze medewerkers zijn kritisch. Ten opzichte van de problemen die zich voordoen. Ten opzichte van de oplossingen die gesuggereerd worden.

Wat doen ze?

Wat hun daden betreft, kan je actief en passief gedrag onderscheiden. Actief gedrag typeert de doeners, de medewerkers bij wie het vooruit gaat. Passief gedrag kenmerkt de medewerkers bij wie het werk blijft liggen.

Op basis van deze quickscan kom je tot een eenvoudige overzicht. Hierin onderscheiden we grofweg vier typen medewerkers.

Op zoek naar een herder

Medewerkers die afhankelijk zijn in hun denken en uitblinken in passiviteit (eerste kwadrant) zetten hun omgeving aan tot sturen en structureren. Ongeduldige managers zijn allergisch voor dit gedrag. Coaches trouwens ook.

Ze gedragen zich als schapen. De metafoor spreekt voor zich. Beginnende managers en doeners trappen er in. Charismatische leiders creëren ze in pioniersfase. Wanneer je met dit type medewerkers vooruitgang wil boeken met je team, wens ik je veel courage. En veel energie.

Wie controleert?

Actieve medewerkers die zich niet kritisch opstellen (kwadrant 2) zijn in vergelijking met de medewerkers uit het eerste kwadrant een geschenk uit de hemel. Ze werken hard, het gaat vooruit én zoals jij het gevraagd had. Maar meer ook niet. Jij bent en blijft de enige bron van inspiratie voor het team. Zonder jouw input, geen output.

Deze harde werkers ‘verleiden’ hun omgeving bovendien tot controle. Echter, hoe meer je controleert, hoe meer steken ze laten vallen. Want er wordt toch wel gecontroleerd.

Statler en Waldorf

Medewerkers die wel kritisch zijn, maar niet in actie komen, hebben een hoog Statler en Waldorf gehalte: ze creëren passieve weerstand. Ze ondersteunen de organisatiedoelstellingen niet, dragen er ook niet toe bij, en zijn daar bovendien niet expliciet in.

Deze remmers zeggen “ja” en doen “nee”. Bijgevolg ‘verleiden’ (of dwingen) ze hun omgeving veel aandacht aan hen te schenken. Wat ten koste gaat van diegene die wél willen.

Effectieve medewerkers

Dat brengt ons bij de medewerkers die doen wat ze zeggen (actief) en zeggen waar ze voor staan (kritisch). Dit zijn effectieve medewerkers. Ze staan achter de bedrijfsvisie en denken mee. Ze zijn kritisch, ook ten aanzien van het management. Dit kan lastig zijn (vooral als jij die charismatische leider in pioniersfase bent), maar vooral erg waardevol.

Effectieve medewerkers blijven openstaan voor ideeën, waarbij het best idee geldt. Ze zijn loyaal aan de organisatiedoelstellingen. En ze zetten hun omgeving ertoe aan ook effectief te zijn. Als leidinggevende heb je er alle belang bij om op zijn minst een paar effectieve medewerkers in je team te hebben die mee aan de kar trekken en helpen bijsturen.

Het is minstens even belangrijk om zelf een effectieve medewerker te zijn.

De belangrijkste vuistregel van motiverend leiderschap is immers dat je zelf het goede voorbeeld geeft. En dat is soms gemakkelijker gezegd dan gedaan.

Herken je je teamleden in deze vier typen medewerkers? Wie heeft het voor het zeggen? Wat komt in jouw team het meest naar voren? Welk gedrag van de manager past hierbij? Met welk gedrag houdt hij hun gedrag in stand?

Ik gun je een team dat oprecht mee-werkt. Dat even gedreven is als jij om fantastische resultaten neer te zetten. Dat teamspirit heeft en je energie geeft. Heb ik je geïnspireerd om werk te maken van je eigen dreamteam? Heb je al een idee voor je volgende stap? Super als je me erover vertelt in de comments!